جارچی آذربایجان/ علی اکبر همراز؛ توسعه فناوریهای نوین در مدیریت شهری، زمانی به نتیجه میرسد که مردم نیز به بخشی از این تحول تبدیل شوند. اگر شهروندان از سامانههای خدمات الکترونیکی استفاده نکنند، گزارش مشکلات شهری را از طریق بسترهای هوشمند ثبت نکنند، فرهنگ استفاده صحیح از فناوری را نداشته باشند و در تصمیمگیریهای شهری مشارکت نکنند، پیشرفتهترین زیرساختها نیز کارایی واقعی خود را از دست خواهند داد.
امروزه فناوریهایی مانند هوش مصنوعی، اینترنت اشیا، کلانداده، سامانههای مکانمحور و خدمات دیجیتال، شیوه اداره شهرها را متحول کردهاند. این فناوریها میتوانند ترافیک را مدیریت کنند، مصرف انرژی را کاهش دهند، کیفیت خدمات شهری را افزایش دهند و حتی در مدیریت بحران، محیط زیست و سلامت عمومی نقش مؤثری ایفا کنند. اما موفقیت همه این ابزارها به میزان همکاری و اعتماد شهروندان وابسته است.
شهروند هوشمند، تنها فردی نیست که از یک اپلیکیشن استفاده میکند؛ بلکه کسی است که مسئولیت اجتماعی خود را میشناسد، اطلاعات صحیح را به اشتراک میگذارد، حقوق دیگران را در فضای واقعی و مجازی رعایت میکند، از فناوری برای حل مسائل شهری بهره میگیرد و در حفظ منابع عمومی مشارکت فعال دارد.
از سوی دیگر، مدیریت شهری نیز باید بستر این مشارکت را فراهم کند. آموزش شهروندی، ارتقای سواد دیجیتال، شفافیت در ارائه خدمات، دسترسی آسان به سامانههای هوشمند و جلب اعتماد عمومی، از مهمترین پیشنیازهای تحقق شهر هوشمند هستند. فناوری زمانی ارزشمند است که زندگی مردم را سادهتر، امنتر و باکیفیتتر کند.
تجربه شهرهای موفق جهان نشان میدهد که سرمایهگذاری بر فرهنگسازی و آموزش، به اندازه توسعه زیرساختهای فناورانه اهمیت دارد. شهری که شهروندان آن از فناوری استقبال کنند، پیشنهاد ارائه دهند، نقد کنند و در فرآیندهای شهری مشارکت داشته باشند، سریعتر به سوی توسعه پایدار حرکت خواهد کرد.
در نهایت، شهر هوشمند یک مقصد نیست؛ مسیری است که در آن فناوری، مدیریت شهری و مشارکت شهروندان در کنار یکدیگر معنا پیدا میکنند. آینده شهرها نه فقط با تجهیزات پیشرفته، بلکه با شهروندانی ساخته میشود که آگاهانه، مسئولانه و هوشمندانه زندگی میکنند. توسعه فناوری بدون مشارکت مردم، تنها مجموعهای از ابزارهای مدرن خواهد بود؛ اما با حضور شهروندان آگاه، همین ابزارها میتوانند آیندهای پایدار، کارآمد و انسانی برای شهرها رقم بزنند.
